Giới thiệu
Chương trình học Smrt Youth and Kids do Little Mountain Learning Academy phát triển là một chương trình năng động, đổi mới và cấp tiến, hướng đến học sinh trong độ tuổi đi học học tiếng Anh như một ngoại ngữ (EFL). Đây là chương trình học dựa trên văn bản đọc, chú trọng việc tiếp thu ngôn ngữ được xây dựng trên nền tảng kỹ năng đọc vững chắc. Chương trình giúp học sinh tham gia trọn vẹn vào những bài đọc vui và thú vị, qua đó xây dựng các năng lực đọc viết nền tảng. Với nền tảng này, học sinh có thể phát triển vững chắc các kỹ năng đọc, viết, nói, nghe, từ vựng và ngữ pháp.
Chương trình học được xây dựng để đáp ứng các mục tiêu học tập do Bộ Giáo dục tỉnh British Columbia, Canada đề ra. Chương trình sử dụng các phương pháp tích hợp và hợp tác để giúp học sinh sử dụng tiếng Anh trôi chảy.
Hình thức số của chương trình học đưa những kết nối và nguồn thông tin toàn cầu đến với từng học sinh. Nội dung và hoạt động đa dạng cho phép học sinh học theo những phong cách học khác nhau.
Chương trình học mang đến cho giáo viên tiếng Anh trên khắp thế giới một công cụ hữu hiệu để thu hút học sinh. Chương trình cung cấp tài liệu đọc chất lượng cao, các bài học đầy đủ và các hoạt động được thiết kế kỹ lưỡng, mang lại cho học sinh nhiều trải nghiệm phong phú trong giờ học tiếng Anh.
Tổng quan nội dung
Smrt Youth and Kids gồm các đơn vị bài học bao quát từng nhóm nội dung sau:
- Đọc
- Học liệu đa phương tiện
- Từ vựng
- Ngữ pháp
- Nghe
- Viết
Mỗi đơn vị bài học gồm nhiều bài học thuộc các nhóm nội dung này, tổng cộng 16 bài học gợi ý cho mỗi đơn vị. Kèm theo mỗi đơn vị bài học là các kế hoạch bài dạy đề xuất, phần phân tích từng nhóm nội dung và các gợi ý mở rộng việc học dành cho giáo viên. Thời lượng và cường độ của chương trình cũng có thể thay đổi tùy theo mong muốn của giáo viên và thời khóa biểu của lớp. Chương trình được xây dựng rất linh hoạt để đáp ứng những nhu cầu và mức độ quen thuộc khác nhau của giáo viên và học sinh.
Chương trình học Smrt Youth and Kids được chia thành ba nhóm: Kids (thiếu nhi), Preteen (tiền thiếu niên) và Teen (thiếu niên). Nhu cầu học tập của trẻ em rất khác với người lớn, và điều thiết yếu là nội dung chương trình học phải phù hợp trực tiếp với học sinh ở từng độ tuổi. Điều thú vị với một trẻ 6 tuổi rất có thể sẽ không phù hợp với một trẻ 12 tuổi. Mỗi nhóm đều có các khóa học ở nhiều trình độ khác nhau, nghĩa là học sinh 7 tuổi ở trình độ Intermediate có thể học những nội dung khác với học sinh 13 tuổi ở cùng trình độ học tập.
Cơ sở sư phạm
Để tạo nên một chương trình học năng động và hiệu quả toàn diện, chương trình học Smrt Youth and Kids dựa trên một số lý thuyết giáo dục. Trong giảng dạy tiếng Anh có nhiều quan điểm và triết lý sư phạm khác nhau. Chương trình học này dựa trên lý thuyết học thuật và nhiều năm kinh nghiệm thực tế của đội ngũ giáo viên Canada được cấp phép hành nghề của chúng tôi. Các phương pháp sư phạm của chương trình học Smrt Youth and Kids dựa trên sáu nguyên tắc chính.
Chương trình học thu hút người học
Một trong những ý tưởng then chốt khi phát triển chương trình học này là một chương trình học thú vị, thu hút người học có vai trò thiết yếu trong việc giúp học sinh phát triển khả năng sử dụng ngôn ngữ trôi chảy. Giới chuyên môn ngày càng thừa nhận rộng rãi rằng học kỹ năng ngôn ngữ tách rời khỏi ngữ cảnh là không hiệu quả. Thực tế, tính phổ quát của ngôn ngữ cho phép học sinh học các kỹ năng tiếng Anh trong khi tìm hiểu các chủ đề trong ngữ cảnh của những lĩnh vực học tập khác. Cách làm này đã được chứng minh là hiệu quả hơn nhiều trong việc phát triển khả năng sử dụng ngôn ngữ trôi chảy (BC Ministry of Education 14).
Chương trình học Smrt Youth and Kids hướng đến việc giúp học sinh học tiếng Anh trong một môi trường vui vẻ và thu hút. Niềm vui đọc và học có vai trò then chốt trong việc tiếp thu ngôn ngữ. “Một cốt truyện thú vị quan trọng hơn những từ ngữ đơn giản. Việc đưa cho học sinh một cuốn sách như There’s a Nightmare in My Closet có vẻ ngược đời (ở giai đoạn này, ai cần những từ nhận diện như nightmare hay suppose?). Nhưng đó không phải là vấn đề. Niềm vui đọc mới là điều cốt yếu. Đưa cho học sinh những cuốn sách mà các em thấy vui, muốn đọc đi đọc lại, là một phần quan trọng của cuộc chơi” (Laws and Eckes 104).
Bằng cách sử dụng văn bản đa phương tiện và đa thể loại trong lớp học, giáo viên có thể thu hút học sinh tham gia vào chính quá trình học của mình. Khi học sinh hứng thú với chủ đề học tập, các em sẽ sử dụng ngôn ngữ trôi chảy nhanh hơn nhiều (Worthy 566).
Học tập dựa trên năng lực đọc viết
Để chương trình học hiệu quả, thu hút và phù hợp với người học nhỏ tuổi, cần điều chỉnh cách học truyền thống dựa trên kỹ năng vốn quen thuộc với nhiều giáo viên dạy tiếng Anh như một ngoại ngữ. Thay vì dạy ngữ pháp, từ vựng và nghe tách rời khỏi ngữ cảnh, chương trình học Smrt Youth and Kids lấy việc đọc làm nền tảng cho mọi hoạt động học tập.
Nhiều nghiên cứu cho thấy đọc là nền tảng của việc tiếp thu ngôn ngữ. Diện mạo của năng lực đọc viết và việc đọc cũng đang thay đổi. Ngày nay, khi nói đến văn bản trong lớp học, chúng ta không chỉ nói đến sách mà còn cả tạp chí, phim, trang web, bài hát, v.v. Năng lực đọc viết ngày nay bao gồm việc hiểu và xử lý “các hình thức giao tiếp bằng lời nói, bằng chữ viết, điện tử và đa phương tiện” (BC Ministry of Education 3).
“Các nhà nghiên cứu về năng lực đọc viết thống nhất rộng rãi rằng học sinh đọc nhiều hơn sẽ thành thạo hơn về độ trôi chảy và khả năng đọc hiểu, cũng như về vốn từ vựng chung và sự phát triển nhận thức.” (Worthy 568) Chương trình học Smrt Youth and Kids xây dựng các kỹ năng ngữ pháp, từ vựng, nói, nghe và viết trên nền tảng đọc vững chắc. Thiếu nền tảng vững chắc này, mọi bài học ngữ pháp hay từ vựng đều bị tách rời, và vì vậy phần lớn chỉ tạo ra sự tiếp thu ngôn ngữ ngắn hạn (Rutherford 22). Để giúp học sinh đạt được khả năng sử dụng ngôn ngữ trôi chảy lâu dài, điều quan trọng là giữ trọng tâm vào năng lực đọc viết và phát triển mọi kỹ năng khác từ nền tảng này.
Các giai đoạn phát triển năng lực đọc viết
Vì chương trình học này rất chú trọng năng lực đọc viết, chương trình học Smrt Youth and Kids sử dụng nhiều nghiên cứu khác nhau để hỗ trợ nhu cầu đọc đang phát triển của học sinh. Chương trình học được thiết kế để đáp ứng nhu cầu của học sinh ở các mức năng lực đọc viết khác nhau. Nghiên cứu về sự phát triển năng lực đọc viết liên tục thay đổi, mang lại những hiểu biết mới về cách trẻ em học đọc. Nếu hai mươi năm trước các nhà giáo dục chia khả năng của học sinh thành năm nhóm cố định, hay năm “giai đoạn”, thì nay chúng ta hiểu năng lực đọc viết là một quá trình tiến triển linh hoạt hơn nhiều. Có thể xem đó là một “chuỗi học tập liên tục” (Laws and Eckes 86). Với nhận thức đó, cần lưu ý rằng dù chương trình học Smrt Youth and Kids có các giai đoạn riêng biệt, các khóa học được thiết kế để học sinh có thể tiến bộ linh hoạt bên trong mỗi giai đoạn. Các bài học luôn linh hoạt đối với những học sinh có trình độ cao hơn hoặc thấp hơn các bạn cùng lớp.
English 110 là khóa học nhập môn dành cho học sinh có ít kinh nghiệm với tiếng Anh và có thể có rất ít hoặc chưa có kỹ năng đọc viết tiếng Anh. Khóa học tập trung tạo cho học sinh một nền tảng vững chắc cho việc đọc. Với chương trình kết hợp nhận diện từ bằng mắt (sight words) và ngữ âm (phonics), English 110 giúp học sinh bắt đầu hành trình trở thành người đọc độc lập. Khóa học cũng hướng đến việc giúp học sinh phát triển kỹ năng ngôn ngữ nói, đặc biệt là kỹ năng nói. Nghiên cứu cho thấy ở giai đoạn phát triển này, kỹ năng nói là chìa khóa giúp học sinh thử nghiệm và chơi với ngôn ngữ để tự tin hơn. “Việc tạo ra và thể hiện ngôn ngữ trong đọc, viết và nói thường đi trước khả năng hiểu (Laws and Eckes 86). English 110 mang đến cho học sinh những không gian để thử nghiệm các hoạt động đọc, viết, nói và nghe sơ khởi mà không bị giới hạn bởi năng lực còn thấp.
Trong English 115, học sinh được trang bị công cụ để bắt đầu học với tư cách người đọc mới hình thành. Điều này bao gồm việc luyện tập đọc viết dựa trên các kỹ năng ngữ âm và đọc nhận diện từ đã phát triển trong English 110. Ở trình độ này, học sinh đang chuyển từ người đọc phụ thuộc sang người đọc độc lập. Với học sinh học tiếng Anh như một ngoại ngữ, bước này có thể là bước khó vượt qua nhất và thường tốn nhiều thời gian nhất. Việc sử dụng chương trình học dựa trên ngữ âm để trang bị cho học sinh công cụ đạt đến sự độc lập có nhiều ưu điểm. Tuy nhiên, hệ thống này thiếu một đặc điểm quan trọng: nó xem nhẹ ý nghĩa và sự diễn giải. Ngữ âm cơ bản là cần thiết để giúp học sinh tự đọc, nhưng sau đó thường khiến học sinh bị gò bó vào từng chữ mà không tìm kiếm ý nghĩa. Khả năng phân tích có vai trò then chốt trong việc làm chủ một ngôn ngữ. Nếu chỉ dựa vào ngữ âm, học sinh không thể sử dụng ngôn ngữ hoàn toàn trôi chảy (Law and Eckes 103). Vì lý do này, English 115 mang đến cho học sinh nội dung vui và thu hút, có thể thử thách năng lực của các em nhưng cuối cùng giúp các em hiểu tiếng Anh toàn diện hơn.
English 120, 125 và 130 hướng đến học sinh có mức độ đọc độc lập khác nhau. Đến giai đoạn này, học sinh cần có nền tảng cơ bản vững chắc về đọc viết. Lúc này, việc bắt đầu xây dựng năng lực từ vựng và ngữ pháp là phù hợp và hữu ích. Trong tất cả các khóa học này, mỗi lĩnh vực đều có những thành phần giúp học sinh phát triển các kỹ năng cụ thể.
Năng lực đọc viết tích hợp
“Tất cả các kỹ năng ngôn ngữ (tức là nói, nghe, đọc, xem, viết và trình bày) có quan hệ qua lại và phụ thuộc lẫn nhau: thành thạo một kỹ năng sẽ củng cố và hỗ trợ các kỹ năng còn lại. Học sinh trở thành người sử dụng tự tin và thành thạo cả sáu kỹ năng ngôn ngữ nhờ có nhiều cơ hội nói, nghe, đọc, viết, xem và trình bày trong nhiều ngữ cảnh khác nhau” (BC Ministry of Education 15). Chương trình học Smrt Youth and Kids thu hút học sinh tham gia vào mọi lĩnh vực của việc học ngôn ngữ cùng một lúc. Thay vì có sách giáo khoa riêng cho từng lĩnh vực, ý tưởng là khi học sinh đọc, các em đồng thời học ngữ pháp và phát triển kỹ năng nói và kỹ năng viết. Sơ đồ dưới đây cho thấy chương trình học của Bộ Giáo dục tỉnh British Columbia kết hợp mọi kỹ năng ngôn ngữ với nhau như thế nào, nhằm khuyến khích học sinh phát triển cả kỹ năng nhận thức và rút ra ý nghĩa từ việc học.
Nhiều giáo viên dạy tiếng Anh như một ngoại ngữ quen dạy ngữ pháp tách riêng khỏi từ vựng, tách riêng khỏi viết, v.v. Dù cách dạy này có giá trị nhất định, và chương trình học Smrt Youth and Kids vẫn cho phép dạy theo cách đó, giáo viên được khuyến nghị áp dụng cách tiếp cận tích hợp trong lớp học. Hạn chế của việc dạy tách riêng các thành phần ngôn ngữ là học sinh thường chỉ thu được “những đơn vị tích lũy rời rạc” (Rutherford 4). Việc làm chủ từng kỹ năng riêng lẻ, như từ vựng và ngữ pháp, chỉ đủ để đưa người học tiếng Anh đến một mức thành thạo nhất định. Tự thân kiểu xây dựng kỹ năng riêng lẻ này không giúp người học sử dụng ngôn ngữ trôi chảy. Thay vào đó, người học cần được trang bị những công cụ này trong một ngữ cảnh quen thuộc và có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi bài học cụ thể trên lớp (Rutherford 14). Vì lý do này, mọi nội dung trong một đơn vị bài học đều được liên kết với nhau thành một chủ đề thống nhất.
Học tập hợp tác
Việc học tập bằng công nghệ số giúp học sinh hợp tác với người khác nhiều hơn nghe có vẻ ngược đời. Tuy nhiên, đó chính là điều mà một nền tảng giáo dục số mang lại. Bằng cách sử dụng các công cụ như diễn đàn thảo luận, trò chơi trực tuyến, video và Google Docs, chương trình học Smrt Youth and Kids cho phép học sinh học hỏi lẫn nhau và học cùng nhau.
Trong phần lớn các bài học, giáo viên đóng vai trò người hỗ trợ và hướng dẫn học sinh thực hiện nhiệm vụ. Với những giáo viên muốn tham gia nhiều hơn vào lớp học, chương trình học này cho phép họ sáng tạo và linh hoạt trong phong cách giảng dạy. Với những giáo viên thấy thoải mái hơn khi để học sinh tự chủ, họ có thể tin tưởng vào một chương trình học chất lượng cao mà học sinh ở mọi lứa tuổi đều dễ dàng tiếp cận.
Nghiên cứu cho thấy học sinh tiến bộ nhiều nhất trong việc tiếp thu ngôn ngữ khi được tương tác với nhau (Brownlie, Feniak and McCarthy 13). Chương trình học Smrt Youth and Kids cho phép học sinh kèm cặp lẫn nhau, sửa bài cho nhau và hợp tác với nhau. Với môi trường số, học sinh có thể nhận xét bài làm của nhau và chia sẻ trải nghiệm với nhau. Nhìn chung, một chương trình học dựa trên năng lực đọc viết mang lại nhiều cơ hội để học sinh học hỏi lẫn nhau. Đọc đồng thanh, đọc phân vai, sân khấu đọc (readers’ theatre), đọc theo cặp và đọc cùng bạn là một số cách hiệu quả giúp học sinh phát triển độ trôi chảy (Osborn and Lehr 10).
Phong cách học tập đa dạng
Chương trình học này chú trọng các phong cách học tập khác nhau và cho phép học sinh tiếp cận việc học ngôn ngữ theo nhiều cách. Đặc biệt, chương trình giúp học sinh chủ động trong việc học của mình và trang bị cho các em những công cụ quen thuộc. Phần lớn các chương trình học chất lượng cao đều tạo cơ hội để học sinh khám phá đa trí tuệ và tiếp cận việc học theo cách hiệu quả nhất với từng cá nhân (Giles, Pitre and Womack). Trong phần lớn các bài học của chương trình học Smrt Youth and Kids, các dạng hoạt động thay đổi giữa viết, nói và hình ảnh, và giữa hoạt động tương tác với người khác và hoạt động tự thân.
Nghiên cứu cho thấy việc sử dụng học liệu đa phương tiện và hình ảnh rất có giá trị trong giáo dục ngoại ngữ (Brownlie, Feniak and McCarthy 4). Chương trình học này có một phần trong mỗi đơn vị bài học tập trung vào năng lực hiểu biết truyền thông. Phần này giúp học sinh luyện tập toàn diện các kỹ năng nghe, nói, từ vựng và ngữ pháp. Phần này cũng hỗ trợ học sinh “phát triển cả kỹ năng ngôn ngữ biểu đạt và tiếp nhận thông qua các phương tiện như phim ảnh, truyền hình và Internet” (BC Ministry of Education 33).
Chương trình học Smrt Youth and Kids cũng chú trọng việc phát triển học sinh một cách toàn diện. Điều này có nghĩa là học sinh không chỉ học bằng cách lặp lại, ghi nhớ và làm các bài tập đơn giản. Thay vào đó, các em xây dựng những kỹ năng giúp mình trở thành người học vững vàng, có khả năng chủ động trong việc học của chính mình. Để làm được điều này, chương trình học có các hoạt động thử thách học sinh ở nhiều mức độ phức tạp khác nhau.
Sơ đồ dưới đây trình bày Thang phân loại Bloom (Bloom’s Taxonomy), một cách phân loại các mục tiêu học tập cho thấy sự tiến triển của học sinh từ học tập bề mặt đến học tập chuyên sâu.
(Overbaugh and Schultz)
Như sơ đồ cho thấy, việc nhớ và ghi nhớ nằm ở đáy kim tự tháp. Đây là mức ít khó khăn nhất và đòi hỏi học sinh ít nỗ lực nhất. Việc học ở đáy kim tự tháp là quan trọng vì mang lại cho học sinh nền tảng vững chắc để xây dựng việc học. Tuy nhiên, các kỹ năng ở đỉnh kim tự tháp có giá trị nhất đối với việc học thực chất, vì chúng khuyến khích việc tìm tòi, phân tích và tổng hợp thông tin (Laws and Eckes 36). Chương trình học Smrt Youth and Kids cho phép học sinh chuyển đổi giữa các bậc và tiếp cận thông tin cũng như việc học ở từng mức độ khác nhau.
Chuẩn giáo dục của Canada
Chương trình học Smrt Youth and Kids được xây dựng để đáp ứng các mục tiêu học tập của môn Ngữ văn tiếng Anh (English Language Arts) do Bộ Giáo dục tỉnh British Columbia, Canada ban hành. Mỗi khóa học đi kèm một bộ tài liệu mục tiêu học tập, mô tả chi tiết các mục tiêu học tập làm cơ sở xây dựng chương trình học, cũng như các chuẩn tương ứng trong chương trình học của British Columbia. Vui lòng tham khảo tài liệu Learning Objectives để biết thông tin chi tiết hơn.
Tài liệu tham khảo
British Columbia. Ministry of Education. English Language Arts Grade 4: Integrated Resource Package. British Columbia: Ministry of Education, 2006. Web.
Brownlie, Faye, Catherine Feniak and Vicki McCarthy. Instruction and Assessment of ESL Learners. Winnipeg: Portage & Main, 2004. Print.
Giles, Emily, Sarah Pitre and Sara Womack. “Multiple Intelligences and Learning Styles.” Emerging Perspectives on learning, teaching and Technology, 20 Jan. 2013. Web.
Law, Barbara and Mary Eckes. Assessment and ESL: An Alternative Approach. 2nd ed. Winnipeg: Portage & Main, 2007. Print.
McGuiness, Carol. From thinking skills to thinking classrooms. London: UK Department for Education and Skills, 1999. Print.
Osborn, Jean and Fran Lehr. Research-based practices in early reading series: A focus on fluency. Honolulu: Pacific Resources for Education and Learning, 2003. Print.
Overbaugh, Richard C. and Lynn Schultz. Bloom’s Taxonomy. Old Dominion University, 20 Jan. 2013. Web.
Rutherford, William E. Second Language Grammar: Learning and Teaching. New York: Longman Inc., 1995. Print.
Worthy, Jo. “What makes intermediate-grade students want to read?” The Reading Teacher. 55.6 (2002): 561-569. Print.
